Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır ve Bingöl’de restore edilen 6 asırlık caminin 2 Ekim Cuma namazıyla ibadete açılacağını bildirdi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Diyarbakır ve Bingöl’de restorasyonu tamamlanan altı asırlık mabedin 2 Ekim Cuma günü ibadete açılacağını duyurdu. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün yürüttüğü çalışmalar kapsamında, Diyarbakır’daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar, Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camii cemaatiyle yeniden buluşacak. Bakan Ersoy, eserlerin özgün dokuları korunarak restore edildiğini belirtti.
Bakan Ersoy, her bir eserde bilimsel çalışmalarla deprem hasarlarını giderdiklerini ve yapıları güçlendirdiklerini vurguladı. Tarihî taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar ecdat yadigârı mirasın özgün dokusunu koruyarak ihya ettiklerini ifade etti. Ersoy, tarihî mabetlerin ihyasında emeği geçenlere teşekkür etti ve camilerin Diyarbakır ile Bingöl’e hayırlı olmasını diledi.
Altı eserin toplu açılış programı, Diyarbakır’ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii’nde gerçekleşecek. Bu açılışlar, bölgenin kültürel ve dinî mirasının korunması açısından büyük önem taşıyor. Yapılan kapsamlı çalışmalar, mabetlerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlıyor.
Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camii’nde, depremlerin ardından ortaya çıkan statik sorunlar bilim heyeti gözetiminde ele alındı. Niteliksiz döşemeler ve betonarme unsurlar kaldırılarak üst örtü Diyarbakır’ın geleneksel dam sistemine uygun biçimde yenilendi. Deprem kaynaklı çatlaklar, yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi.
15. yüzyılda inşa edilen Parlı Safa Camii’nde ise depremlerin minarede yol açtığı ağır hasar giderildi. Geniş çatlaklar ve parça kayıpları nedeniyle çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınan minarenin temel ve zemin durumu incelendi. Minarede ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları yapılırken, caminin çinileri, döşemeleri ve kalem işleri tamamlandı.
İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi’nde, depremde ağır hasar gören tarihî minare başta olmak üzere yapının farklı bölümlerinde kapsamlı çalışmalar yürütüldü. Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme uygulamaları gerçekleştirildi. Minarenin yıkılan petek ve külah bölümleri özgün taşlarıyla tamamlandı.
Hacı Muhammed tarafından 1853 yılında yaptırılan Hanbaşı Camii’nde 2022’de başlayan onarım çalışmaları, 6 Şubat depremlerinin ardından bilim heyeti gözetimindeki güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü. Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı, çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun biçimde yenilendi.
1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii’nde, depremlerin ardından kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda tespit edilen çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları yapıldı. Yapının temel durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelendi. Kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları gerçekleştirildi.
Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Bingöl Balaban Bey Camii’nde ise depremde ağır hasar gören minare kontrollü biçimde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun şekilde yeniden inşa edildi. Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde onarımlar yapıldı. Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi, yapının özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.
